“Für Elise, yokluğun aşka vurmuş halinin

çocuk neşesine dönüşmesidir.”

 

Yazar: Volkan DURMAZ

 

“Çanlı Zilin Beethoven’a Yolculuğu”

1970’lerin çocukları iyi hatırlarlar, okullarda hademe, teneffüs saatinde seyyar zili eline alır ve herkesin duyacağı şekilde okul koridorlarında gezinirdi. Hatta Rıfat Ilgaz’ın Hababam Sınıfı serisinde Adile Naşit’in okulun tek hademesi olarak elinde çan ile teneffüs zilini çalması hafızamızda yer edinmiştir.

 

 

80 ve 90’ların öğrencilik yıllarında ise –ben de bu döneme dahilim- bunda çağ atlanmış ve okullarda elektrikli çan zili teknolojisine geçildi. Hademeler de tabii büyük bir dertten kurtulmuş oldular. Ama artık ne manuel ne de elektronik çan zili kaldı. Artık okullar melodik zillere geçtiler. Okullarda tenefüse çıkarken en çok çalan melodi ise Beethoven’ın “Für Elise” isimli ünlü yapıtı. Kim derdi ki Beethoven’ın yokluğun aşka vurmuş halinin melodileri bir gün çocukların okul bahçelerine e kantinlere koşmasına vesile olan çocuk neşesinin süreli habercisi olacak!

 

Ben de Für Elise’nin ne zaman bir okulun yanından geçerken yada teneffüs çalarken okul ziline dönüşmüş halini işitsem, Für Elise’nin dramatik ve aşk kokan yokluk hikayesi aklıma geliyor.

 

"Für Elise" olarak bilinen ve genellikle solo piyano için uyarlana parça, esasen “A minor Bagatelle No: 25” ismini taşır ve Ludwig van Beethoven'ın en popüler bestelerinden biridir.

 

“Für Elise” in hikayesi

1 Ocak 1792’de Viyana’da kıvırcık saçlı esmer bir kız çocuğu dünyaya gelir. Viyanalı bir tüccar olan Jacob Friedrich Malfatti, kızının ismini “Therese” koyar.[1] Bir kilise rahibi onu Betty ismiyle de çağırmaktadır.

 

 

Baron Therese von Droßdik (yada bilinen adıyla) Therese Malfatti (1792 - 1851) Avusturyalı bir müzisyen ve Ludwig van Beethoven'in yakın arkadaşıdır. Malfatti, aynı zamanda Ludwig’in Für Elise parçasına ilham kaynağı olan Elise’dir. Für Elise, 1810 yılında Beethoven’ın o günlerde evlenmeyi düşündüğü Therese Malfatti için yazılmıştır. Therese’nin babası bu evliliğe karşı çıkar ve Therese, 1816 yılında Baron Von Drosdick ile hayatını birleştirir. 1810 yılı Mayıs ayında Therese’e yazılmış bir mektupta Beethoven, “Für Elise” parçasına vurgu yapar. Hastayken notalara döktüğü eserinin üstüne “Für Therese” yazmak istemiş ancak bozuk el yazısı okunamadığından tarihçiler “sevdiği birisi” anlamına da gelen “Für Elise” olarak müzik tarihine geçirmiştir.

 

http://www.youtube.com/watch?v=_mVW8tgGY_w

 

 

Bir söylem ise, sarhoş ve pejmürde bir halde sokak ortasında bir sokak lambası altında hasta uzanmış olan Beethoven, Therese tarafından fark edilir. Güzel kız onu evine götürür, karnını doyurur ve bakımını yapar. Beethoven kendisine geldiğinde ve ayağa kalktığında odadaki piyanoyu fark der, piyano başına geçer ve o an Therese isimli bu kadın için kısa ancak müthiş bir beste yapar. Ona verecek parası yoktur. Bestesinin notalarını kağıda döker ve en tepesine kendi el yazısıyla “ELİSE İÇİN” manasına gelen “Für Elise” yazar. Sonra kapıdan çıkıp gider. Kaynaklarda iddia edildiği üzere daha sonra Therese, bu ustayı bulmuş, ona öğrenci ve arkadaş olmuştur.[2]

 

Başka bir kaynağa ise de Therese, Beethoven’ın doktorunun küçük kızıdır. Bir gün doktoruna gittiğinde bu küçük kız  elinde hatıra defteriyle ustanın yanına gelir ve bir şeyler yaz diye tutturur Beethoven'a... Aklına yazacak bir şey gelmeyen usta tüm sevecenliğiyle ‘ona bunun yerine bir beste yapacağını’ söyler ve aynı akşam eve döndüğünde alelacele bu parçayı besteler; ertesi gün birisi vasıtasıyla doktorun evine yollar. Üzerinde kötü bir el yazısıyla "für therese" yazmaktadır.

 

 

“Für Elise”, günümüzde şirket telefonlarının bekletme ve fon müziği olarak tecavüze uğrasa da, okullarda ders arası teneffüs zili melodisi olarak kullanılıyor olsa da bir dehanın ölümsüz eseridir.

 

İçini açtığınızda bir erkek ve kadının dönerek dans ettiği bir müzik kutusuna en çok yakışan eserdir. İnsanı dinledikçe derine çeken ve huzur veren bir kalp ritmini andıran “Für Elise”, yokluğun aşka vurmuş halinin çocuk neşesine dönüşmesidir.