Yorgun Bürokrat Faşizmi

"Bizi bir salın be abi."

Aziz Kemal Nafi yazdı:

Yorgun Bürokrat Faşizmi

Geçen gün sosyal medyadan bir arkadaşlık teklifi geldi. Baktım, teklif eden kişi devletin iyi bir kurumunda önemli bir görevde bulunmuş eski bir bürokrat. “Şu hale bak.” dedim, “Görevdeyken yüzümüze bakmazlar, imkânlar elden gidip, makamdan ötürü etraflarında dolaşan kalabalık dağılıp da yalnız kalınca başlarlar eski defterleri karıştırmaya.” Fuat Edip Baksı’nın yazıp, Selahattin Pınar’ın bestelediği şiirde dediği gibi “Daha önceleri neredeydiniz?”

Bu yazı, bu tavır üzerine bina edilecektir.

Hiç eğip bükmeden baştan söyleyeyim; Müslümanlık, kendisinin sahip olduğu şeye Müslüman kardeşinin sahip olmasını isteyebilmektir. Kâinatın yaratılış sebebi ve dinimizin kurucusu Hz. Muhammed (s.a.v.) böyle buyurdu çünkü: “Kendisi için istediğini din kardeşi için de istemeyen bizden değildir.” Aksini iddia edenin bu yazıyı okumasına gerek yoktur.

Öyle Afrika’da kuyu açıyoruz, Filistin’e yardım gönderiyoruz, çocukların eşyalarını değiştirince eldekileri kapıcının çocuklarına veriyoruz, fakir bir öğrencinin bursunu karşılıyoruz, bizim çocuklar Qashqai’ye binerken, onlar dolmuşla okula gidiyor ama olsun, hiç olmazsa okul ihtiyaçlarını karşılıyoruz, laflarıyla Müslümanlık olmaz. Sen ne giyiyorsan ne yiyorsan, neye biniyorsan, nerede oturuyorsan, din kardeşinin de bunları yaşamasını sağlamak için mücadele ediyor musun, etmiyor musun? Ben buna bakarım. “Bakma öyle gezdiğime, her ay mutlaka sadakamı dağıtırım.” sözü “Din iyidir, fakirlerin zenginleri öldürmesini engeller.” sözünden hiçbir fark taşımıyor bu yazının sahibi için. Sosyetik duyarsızlığınızı, timsah gözyaşlarınızı ve şefkatli işkencelerinizi gidin, iftar masalarınızda baş köşeye oturttuğunuz siyasetçilere gösterin.

Tamam, eşinizi, dostunuzu, akrabanızı zengin ederken ses edemedik. Çocuklarınıza, yeğenlerinize, cemaatten, vakıftan, dernekten, teşkilattan ahbaplarınıza devletin imkânlarını bol kepçeden dağıtırken bizi hatırlayacak zamanınız olmadı. Ona da tamam. İşe başvurduk, KPSS var mı dediniz. KPSS notu aldık, lisans notun yüksek değil dediniz. Lisans notunu yükselttik, yüksek lisans istiyorlar dediniz. Yüksek lisans yapıp geldik bu kez yurt dışında yüksek lisans yapmışlar öncelikli tercihimiz dediniz. İtirazımız yok. Buna da eyvallah. Ha, bu arada lise mezunu çocuklarınızı bakanlık makam katlarında şirket ya da proje üstünden çalıştırmayı da ihmal etmediniz. Devletin imkânlarıyla yurt dışına burslu gönderdiğiniz kızınız döndüğünde, ona sadece hangi alanda kariyer yapmak istediğini sordunuz. Başka hiçbir soru sormadınız. Şımarık kızlarınız da dudaklarını fok balığı gibi yapıp “Yurt dışı görevleri olan bir kurum olsun baba, burada bazen çok sıkılıyorum.” deyince başkentin koridorlarını birbirine katarak pek de güzel, kolaycana hallediverdiniz. Buna da eyvallah. Ama bir şeye itirazımız var; eğlenmeye giderken sosyetik kaşarların eteğinde dolaşıp, iş evlenmeye, yuva kurmaya gelince, helal süt emmiş mahalleden bir kız bulmaya çalışan çapkın erkekler gibi davranmayın artık. Vaktinizi, zamanınızı, imkânlarınızı kime harcadıysanız gidin onlarla yapın ne yapacaksanız. Rahat bırakın bizi.

“O eski halimden eser yok şimdi”

Eski bakan, milletvekili, başkan, genel müdür, daire başkanı, “O eski halimden eser yok şimdi” diyen kim varsa, eldeki imkânlar gittikten sonra vakıf, dernek kurup gençlerin saf niyetleri üzerinden itibarını sürdürerek, yalnızlıklarını gidermeye çalışmaları yok mu? Üstüne bir de WhatsApp grupları kurup, yok okuma grubu, yok atölye grubu, yok Perşembe sohbetleri, yok Hamamönü buluşmaları açmaları hele? Çıldırmak işten değil. Bu ülkenin çocukları, sizin ego tatmininiz için mi yaratıldı arkadaş? Görevdeyken şu ülkenin mayası temiz evlatlarına devletin imkânlarını sunalım da ülkenin geleceği güzel olsun demediniz. Kariyer sınavlarında elinize tutuşturulan listelere göre sıralama yaptınız, yurt dışı burslarını (eşinizden, dostunuzdan kalan kısmını) size gelen listedekilere harcadınız. Bizim çocuklarımız kıt kanaat iyi bir üniversite kazanır mıyım diye çalışırken, gecesi gündüze karışan aylar boyunca KPSS’den iyi bir puan alıp iaşemi kazanacak bir kadro alabilir miyim diye dirsek çürütürken, siz devletin kadrolarını ve burslarını etrafınıza ziyafet sofrası yaptınız. Çukurambar’da Urfa kebabını yapan en iyinin de iyisi yeni açılmış restoranda, masrafını sizden ihale alan iş adamlarına ödettiğiniz yemek masalarında, 28 Şubat günlerini düşünüp “Nerden nereye? Neler çekmişiz be. Biz bunları hak ettik.” diyerek ele güne itibar sattınız. Sıddık Usta’da baklava yiyemez olduk sizin yüzünüzden. Kamu yöneticileri, pazarlıkları Sıddık Usta’da baklava yerken yapıyor diye bir laf çıktığı için. Gideriz de denk geliriz şimdi, takar kafaya bizi gibisinden. Anladın sen onu.

Tamam, bunları yaptınız. O dönemlerde hiç aklınızda yoktuk. Her şeyi bilen, her şeyin farkında olan insanlar olduğunuz için bizim hiçbir şeyimize ihtiyacınız yoktu. Ona da eyvallah.

Ama kadrolar elden gidip de kendinizi işlevsiz hissetmeye başladığınızda bizi niye arıyorsunuz? Bakın, açıkça söylüyorum. Biz artık bu yorgun bürokrat faşizminden yorulduk. Hele hele her gün bir ayet bir hadis paylaşımlarınız yok mu? Dinden soğuyoruz sizin yüzünüzden. Yapmayın. Siz kapısında güvenlik görevlilerinin bulunduğu korunaklı lüks sitelerde “Ah bu mevsimde Dalyan harika olur.” muhabbetleri yaparken, biz sokak köpeklerinden çocuklarımızı korumaya çalışıyorduk. Dalyan’da kiminle eğlendiyseniz emekliliğinizde de onu çağırın yanınıza, Dalyan’ı haritada gösteremeyecek çocukları değil.

Efsane Hacı Bayram buluşmaları

Sabah namazında Hacı Bayram buluşmalarını o zaman yapacaktınız. “Ne derler?” korkusuyla seccadenizi bile sakladığınız günler var ya hani. Hani, “Hiç Monaco’ya gitmedim.” diyerek, uydurma bir görüşme ayarlayarak yurt dışı görevine Monaco’yu da eklediğiniz günler. Mini etekli ajans kadınlarının, size sunum için geldiği makam odalarında aklınıza gelmeyen bu din, bugün ne işinize yarayacak? Göreviniz dışında alakalı alakasız yönetim kurulu üyesi olduğunuz kurumlardan aldığınız şişkin ücretlerle köye üç katlı lüks ev dikerken, Mogan manzarası var diye (aslında ilgili kurum başkanından oraların değerleneceğini öğrenerek) İncek’te hayal bile edemeyeceğimiz miktarlarda arsa alırken, yılın üçte birini yüksek harcırahlı yurt dışı seyahatlerinde harcarken, dönüşte yeni ev araba alır, çocuğun düğününü yaparız diye kapı kapı dolaşıp bir yurt dışı temsilciliği kapmaya çalışırken aklınıza gelmeyen bu ayet ve hadisleri şimdi niye bizimle paylaşıp duruyorsunuz? Sevgilinize, metresinize, imam nikâhlı sekreterinize sözleşmeli kadroları dağıtırken işinize yaramayan bu hadisler, şimdi ne işinize yarayacak? Kalçaları güzel ama işi de biliyor diye başörtülü kızlara yönetici yaptığınız kadınları arayın emekli olduğunuzda, bizi niye arıyorsunuz? Ya da beraber sultan hamamı sefası yaptığınız dostlarınızı arayabilirsiniz. Cemaatten gençleri toplayın da bir sohbet grubumuz olsun teklifi için geç kalmadınız mı? Haa, “Geldi geçti ömrüm benim” deyip vicdanınızı rahatlatmak istiyorsanız onun da kolayı var. Gidin Karacabey hamamına, soyunun dökünün, kırk tas suyla yıkanın. Sonra bilmem kaçıncı kez umreye mi gidersiniz, hacca mı gidersiniz, nereye gidiyorsanız, orada bir güzel tövbe edin, elde tesbih, camiden eve, evden camiye, yaşayın gidin. Bırakın da sosyetik duyarsızlığınızla bizi yalnız bıraktığınız hayat yolunda kendi yolumuzu çizelim. Vakıf evinde bir dönem yaptım, ömür boyu hakkımdır deyip hâlâ abilik oynamaya utanmıyor musunuz? Bir de bu baş belası abiler var. Bir zamanlar, cemaat evinde evin reisi diye ömür boyu senin üzerinde kendini hak sahibi gören kifayetsiz muhterisler. Senin işine, eşine, dostuna, kimlerle oturup kalktığına, her şeyine karışma yetkisi olan ebedî abiler. Yaşça senden büyük olmak ve senden önce cemaatin evlerinde kalmak dışında hiçbir artı değeri olmayan abilerden neler çektiğimiz? Ellerinde bir hakikat terazisi, ömür boyu sizi tartıp yargılama hakkını kendilerinde görürler. Bu çocuklar büyüdü, adam oldu, evlendi, aile sahibi oldu, okudu yetişti, donanımlı bir uzman oldu demezler. “Naber lan” muhabbetini siz genel müdür olsanız bile kendinde hak olan gören az gelişmiş dindar abiler, size sesleniyorum: Kalan ömrümüzü size kendinizi değerli hissettirmeye çalışarak harcamak istemiyoruz, anlamıyor musunuz? Malum, senin kızına bedava sunduğun devlet kadrolarını biz alın teriyle elde etmeye çalışıyoruz. Sen bilmezsin belki ama biz bir yarış içindeyiz ve kazanmak için de çok çalışmamız gerekiyor. Ayrıca siz artık abi değilsiniz. O, eskidendi. Bunu ne zaman anlayacaksınız, bilmem ki!..

Sen İslam’dan bahsetme

Ha bir de. Unutmadan. İktidar sayesinde yükselip yükselip sonunda istediği genel müdürlüğü alamayınca adaletten, hak hukuktan bahsedip, kendisine makamlar bahşeden hükümetten “Bunlar” diye bahseden, müzmin muhalif bir emekli bürokrat tayfası da var. Sizi de unutmadık. Sizin nankörlüğünüzü aç köpekler yapmıyor, haberiniz olsun. Kifayetsiz muhterisliğinizi ayet ve hadisler eşliğinde hakkaniyet diye bize sunmayın artık, yeter. Bu ülkede deizm, apateizm, ateizm gibi sıkıntılarımız varsa bunda sizin o iki yüzlü kimliğinizin de payı var, haberiniz olsun. Hani İslam’ı anlatma konusunda yetki mevzuatı olsa, bilin ki size İslam’dan bahsetme yetkisi verilmez, hele hele İslam adına konuşma hakkından ömür boyu mahrum bırakılırsınız. Facebook’tan (bunların yaşı ancak bu platforma yetiyor) yayınladığınız içi boş manifestolar, sizi haklı göstermediği gibi şahsiyetsiz gösteriyor. Bari köşenize çekilip, “biz zamanımızı doldurduk, bizden geçti, şimdi sıra gençlerde” deyip, sessiz sedasız ölümünüzü bekleyin. Sizden olmadı, olamadı, olmuyor da. Bunu görün artık. Kabul edin. Bizden de uzak durun. Yorulduk biz. Bu ülkenin gençleri sizden yoruldu. Har vurup harman savurduğunuz devletin imkânlarıyla bize din satmayın. Cemaat, tarikat, teşkilat bağlantılarınızı kullanıp, KYK salonlarında, belediye ya da üniversite konferans salonlarında kendinizi zorla davet ettirip, kasa, masa, nisa peşinde koşarken umurunuzda olmayan dinî öğretilerden örnekler vermeyin. Biz sizin davaya nasıl sımsıkı sarıldığınızı çocuklarınızın çakarlı arabaları üstümüze üstümüze küstahça sürmelerinden, sosyal medyaya düşen performans videolarınızdan çok iyi biliyoruz. İnandırıcı değilsiniz. Hatta irite edicisiniz. Bir sanatınız yok, uzman olduğunuz bir konu yok, ürettiğiniz kaliteli bir eser yok, bu ülkenin düşünce hayatına kattığınız bir değer yok. Bu bana rakip olur diye önünü tıkadığınız, iftira atıp zor durumlara soktuğunuz kişilerden hiç bahsetmeyelim. Sırtınızı yasladığınız kişilerin desteği çekilip de makamdan azledlince bizi arayıp “Görüşemiyoruz.” demeyin artık. Sizin sorununuz şu; siz, başkaları size artık itibar etmediğinde bizi hatırlıyorsunuz. Neyiz biz? Kimiz? Düşkünlük günleriniz için reçeteyle yazılmış, görevli gençler kulübü mü? Burada ahlâkî bir sorun var. Bunu görün, kabullenin. Bu da bir erdemdir. “Bizden olmadı, bizden sonrakilerden olur inşallah.” deyip, kırın dizinizi, oturun evinizde. Hem kel hem fodul bu yorgun bürokratların faşizminden bu ülke yeterince çekti. Bizi bir salın abi.

Lüzumsuz Adam

Eskiden yönetici olup şimdi küçük bir masada verilen işi yapan, herkes ve her şey hakkında hüküm verme hakkını kendinde gören ama kendinde hiçbir vasıf bulunmayan lüzumuz adamlarımız var bir de. Hiçbir şeyi olmayıp zengin koca peşinde koşan Jane Austen’in kızlarına benzeyen bu adamlarla ilgili “Hangi konuda uzman?” sorusuna bir türlü cevap veremiyorsunuz. Sait Faik’in “Lüzumsuz Adam”ı Mansur Bey, hiç olmazsa topluma karışmıyor, kimseyi rahatsız etmiyordu. İshak Alaton’un “Lüzumsuz Adam”ı iş dünyasındaki deneyimlerini anlatıp hiç olmazsa gençlerin işine yarayacak tecrübelerini aktarıyordu. Lermontov’un “Lüzumsuz Adam”ı Peçorin, hiç değilse zeki, varlıklı ve entelektüeldi. Bunlarda hiçbiri yok. Tuzu kuru olmalarının alameti otuz üçlük tespihleriyle her ortama girip, herkesten birkaç söz aparıp, bilgiç bilgiç X’te klavye mücahitliği yaparak reyting elde etmeye çalışan bu lüzumsuzların durumu daha da komik. Kendi döneminde her şey iyi güzeldi fakat o görevden alındıktan sonra ne ehliyet kaldı ne sadakat bu adamların. Ama bu lüzumsuz adamların kendilerini değerli hissetmeleri lazım. Nasıl olacak bu? Nerde bir sohbet grubu var, oradalar. Nerde bir seyahat ekibi görse “Ben niye yokum bu yolculukta?” mesajı atarlar. Nerde bir çiğ köfte partisi varsa oraya kendilerini zorla davet ettirirler. Herkese damızlık inek gözüyle bakıp “Bundan ne kapabilirim? Nerde işime yarar?” telaşıyla üç kuruşluk bilgisini muallim-i salis edasıyla sahne performansında oldukça mahir olan bu zümreden kurtulma şansınız yoktur. Gençlik vakıflarının tertiplediği otel organizasyonlarında mutlaka görürsünüz onları. (Termal otellere ailecek katılmak için herkesi ararlar.) Nerden bulurlarsa bulurlar, Ege’den zeytinyağı, Doğu’dan baharat, Akdeniz’den meyve, Karadeniz’den de tereyağı getirecek kişilere ulaşır, Allah rızası için çevrelerine de haber verir, böylece portföylerini genişletirler. Hangi kurumu sorsanız orada mutlaka bir tanıdıkları vardır ama onların selamıyla kimse sizin işinizi halletmez. Hoş, tanıdıkları da eski vekil, eski bakan yardımcısı, eski genel müdür olur genelde. Şener Şen’in düzenbaz Yakup’u edasıyla bir ortama girdiklerinde sohbeti sabote etmekte ustadırlar. Ne yapar eder, konuyu güncel siyasete getirir, kimin görüşleri ne kadar değerli diye ölçüp biçer, tartar, (bu arada bir fişleme mekanizması da işler bir yandan), adeta ortama nifak sokar gibi birilerini parlatır, birilerini de dinlenilmeye değmez ilan ederler.

Saçından tırnağına dava ve iman şuuru dolu bu eski bürokratlarımızın ne yazık ki değeri bilinmemiştir. Hoş, bir değer de yoktur ya ortalıkta, gel de anlat. Jane Austen kızları hiç olmazsa biraz resim, biraz piyano, en az bir yabancı dil, biraz da roman bilirler. Bunlarda o da yok. Lakin haza beyefendi, tam tekmil dava adamıdırlar. Gençlik onlardan sorulur, uluslararası ilişkilerde nokta atışı tespitleriyle Doğu Ergil’e bile taş çıkartırlar. Öyle ya, memleketin yükü bunların sırtındadır. Onların çocukları Türk Telekom’da, Botaş’ta, Turkcell’de üst düzey maaş almayacak da taş ustası Halil amcanın çocukları mı oralara gelecek? Haşa!

İktidar sayesinde dil bilmeden profesör olup sonra da “Köylüler yönetici oldu.” tespitiyle kendilerini bir güzel toplumun üst sınıfı ilan eden sonradan görme akademisyenlerimiz gibidir bunlar. Tereyağından kıl çeker gibi sıyrılıp çıkarlar işin içinden. İşlerine yaradığınız müddetçe kimsenin etmediği iltifatları edebilirler size. Fakat hele bir onları en ufak bir konuda eleştirmeye görün, tüm iltifatlar aynı hızda çirkin iftiralara dönüşebilir. Maazallah. E ne yapsınlar? Kendilerinden başka kimsenin göremediği bir değerleri var sonuçta. Bu değeri birilerinin takdir etmesi gerekmez mi? İşte orada, siz devreye girersiniz. Siz onları bulmasanız da onlar sizi bulur, sizin etmeniz gereken iltifatları nasıl yapacağınızı da size bir güzel öğretirler. Bu konuda master degree yaptıklarına şüphe yoktur.

Lâkin, şöyle bir sorun var ağam. Hiç kimsenin görmediği değeri biz niye görmek zorundayız? Bizim günahımız ne?

Neslimizi bu lüzumsuz adamlardan sen kurtar Ya Rab. Biz kurban olduk, bari çocuklarımız kurtulsun…

Dava kimin için önemli?

Bir arkadaşım anlatmıştı. “Öğrenciyiz, KYK yurdunda ders çalışıyoruz. Final haftası. Büyüklerden biri geldi. Hadi toparlanın, mitinge gidiyoruz. Ama abi ders, sınavlar? Sınava her zaman girersin. Dava daha önemli. Peki abi deyip yola koyulduk. Yolda aklıma geliverdi. Abi senin oğlan nerede? Yaa, onun bugün deneme sınavı var, ona girecek. Haydaa!”

Bir örnek daha verip bitireyim sözümü.

Bir bakanlığın basın müşavirliğinde fotoğrafçı olarak çalışan bir arkadaşım bana şöyle bir itirafta bulunmuştu: “Bakan beyle yıllarca çalıştık, gittiği her yere (yurtdışı hariç) gittik. Yıllarca, tüm fotoğraf çekimlerinde beni “Gel fotoğrafçı” diye çağırdı. Zaman geçti, bakanlıktan alındı. Yeni bakanımız uluslararası bir etkinliğe onun da katkısı var diyerek eski bakanımızı davet etmiş. Otelin yemekhanesinde karşılaştık. İkimiz de tabağımıza bir şeyler seçerken karşılaştık. Selamlaştık. Adımı söyleyerek halimi hatırımı sordu. Teşekkür ettim, ayrıldık. O gün, bakan bey bana ilk kez ismimle hitap etti.”

Siz busunuz efendiler.

Bu yüzden, bizi bir salın be abi. Allah rızası için.